Phân biệt Đam mê, Tài năng và Chiến lược làm việc

(Bài viết này được tổng hợp từ các nguồn thông tin mình đọc, học và áp dụng cho bản thân)

Có một niềm tin phổ biến hiện nay đó là cần phải TÌM RA công việc mình đam mê để gắn bó với nó. Nhưng đây chính là lời khuyên tồi tệ nhất.

Cal Newport trong cuốn Kỹ năng đi trước đam mê viết rằng “Thuyết đam mê thuyết phục mọi người cho rằng ở đâu đó có một công việc thần kỳ thích hợp đang chờ đợi họ, và nếu tìm thấy nó, họ sẽ ngay lập tức nhận ra rằng đây chính là công việc mà họ sinh ra để làm. Và dĩ nhiên, vấn đề là khi họ không tìm ra công việc này, những điều tồi tệ sẽ kéo đến, chẳng hạn như nhảy việc liên tục hoặc tự nghi ngờ chính bản thân mình.”

Trước kia mình cũng từng suy nghĩ cần phải đi tìm đam mê và mình đã thử tìm hiểu và làm nhiều công việc khác nhau. Mỗi công việc mình lại tự hỏi đây có phải là đam mê của mình hay không, nhưng không có câu trả lời nào là rõ ràng cả. Ngay cả khi mình theo đuổi một công việc mà mình tin chắc là đam mê vì mình luôn giữ ước mơ này từ hồi cấp 3 đến giờ, đó là coaching, thì sau 1-2 tháng, mình lại tự hỏi “Liệu đây có phải là đam mê của mình không vậy?

Dường như có vấn đề gì không ổn, mình đổi qua nhiều công việc, mà vẫn hỏi câu đó, nghĩa là vấn đề nằm ở mình chứ không phải ở công việc!

Khi đó mình đọc cuốn Kỹ năng đi trước đam mê thì mới vỡ lẽ, và từ đó trở đi, mình quyết tâm theo đuổi công việc mình đang có, là công việc coaching, và mình cũng chấm dứt luôn việc “đi tìm đam mê”.

Vậy quay lại, Đam mê là cái gì?

Thực tế không có công việc nào bạn có thể LUÔN yêu thích, vui vẻ cả, mà ta cần học cách yêu thích công việc mình đang có.

Có thể bạn nói bạn đam mê đi du lịch vì được đi du lịch là bạn thấy rất thích thú và sung sướng. Thực chất đó là vì thỉnh thoảng bạn mới đi du lịch nên có cảm giác như vậy. Hãy thử tưởng tượng nếu có một công việc mà bạn được trả tiền để đi du lịch 8h/ngày, 5 ngày/tuần, trong suốt 1 năm, vậy bạn có thể LUÔN hứng thú với nó không? Tôi đoán câu trả lời của bạn là Không.

Vậy Đam mê đúng ra là cách bạn làm một việc nào đó thật hăng say, nỗ lực, trách nhiệm. Nói nôm na là làm việc 100%, thậm chí 150%. Khi bạn làm một việc nào đó theo cách này, chúng ta có thể nói rằng “Bạn làm việc một cách đam mê”, “Bạn đầy đam mê với công việc”.

Tài năng

Nhiều cách gọi khác như thế mạnh, năng lực nổi trội, ưu điểm…

Tài năng có thể là một tính cách, khả năng nào đó ví dụ có người có khả năng bắt chuyện kết bạn tốt, có người tỉ mỉ, có người giỏi về ngôn ngữ. Để xác định tài năng này, bạn dựa vào trải nghiệm của bản thân trong công việc và có thể tham khảo những công cụ như 8 loại hình thông minh, MBTI, DISC, sinh trắc vân tay…

Ý tưởng ở đây là khi bạn tập trung vào phát triển thế mạnh của bản thân thì bạn sẽ có được thành công với ít nỗ lực nhất. Khi bạn làm công việc đúng với tài năng của mình thì bạn sẽ thấy thoải mái nhất (nhưng không có nghĩa là thoải mái nhé, chỉ ít khó chịu nhất so với những việc không đúng tài năng thôi).

Dù đã tìm ra tài năng, thế mạnh, bạn vẫn cần phải học và rèn luyện để mài giũa thành kỹ năng và học thêm các kỹ năng khác để có một bộ kỹ năng cho bản thân. Tài năng như là những viên ngọc thô mà thôi. Ví dụ như một người ca sĩ đã có sẵn tài năng hát nhưng họ vẫn phải luyện giọng và họ có thể học thêm kỹ năng biểu diễn, nhảy, chơi nhạc cụ…

Chiến lược làm việc

Thay vì đi tìm đam mê thì chiến lược đúng đắn là hãy tìm hiểu tài năng của bản thân. Khi đó bạn sẽ biết công việc nào phù hợp để phát huy những tài năng đó. Nghề nghiệp chỉ là công cụ để phát huy tài năng của bạn và có thể thay đổi theo thời gian. Ví dụ tài năng của mình là khả năng tiếp thu kiến thức lớn và hiện giờ mình làm coach, tuy nhiên một số nghề khác vẫn phát huy được tài năng này như đào tạo, viết sách, viết blog…

Nếu bạn đã nhìn thấy tài năng của mình thì bạn phải sử dụng nó để phục vụ người khác. Ví dụ một trong những tài năng của mình là khả năng tiếp thu kiến thức thì mình phải chia sẻ kiến thức cho người khác thì mình mới có thể hiểu nhiều kiến thức hơn. Vì thế mình chia sẻ qua facebook, website và khi gặp bạn bè.

Khi đã làm công việc đúng với tài năng rồi thì không có lý do gì để không làm việc một cách hăng say và đam mê phải không?

Mình nhận ra rằng, sự say mê làm việc không liên quan gì đến công việc bạn đang làm mà là thái độ bạn chọn lựa. Đừng đổ lỗi rằng vì công việc này không đúng thế mạnh của tôi nên tôi làm lớt phớt. Bởi vì ngay cả khi bạn làm đúng thế mạnh đi nữa cũng có những lúc khó khăn, mệt mỏi khiến bạn nản chí và muốn buông xuôi, nhưng những giá trị, những nguyên tắc bạn theo đuổi sẽ giúp bạn hoàn thành nó một cách xuất sắc.

Nếu chưa biết tài năng của mình là gì, bạn làm một cách đam mê công việc đang có hiện tại. Khi đó, sẽ có 2 khả năng sẽ xảy ra:

  • Một là công việc đó phù hợp với tài năng của bạn (dù bạn chưa biết tài năng đó là gì), bạn sẽ trở nên giỏi giang trong công việc đó, và dần dần bạn sẽ nhận ra đâu là tài năng của mình.
  • Hai là bạn sẽ phát hiện ra bạn không thể chịu được công việc đó, bạn sẽ nhìn thấy điểm yếu và điểm mạnh của mình, đó sẽ là manh mối để bạn nhìn ra tài năng của mình và tìm công việc phù hợp hơn.

Như thế nào là “làm một cách đam mê, làm hết sức mình”?

Nếu bạn đang đi làm cho một công ty, hãy làm như thể đó là công ty của bạn, làm tốt hết mức mà bạn có thể chứ không phải theo số tiền mà bạn được trả. Nếu làm vì tiền, bạn không thể làm tốt được. Hãy làm vì sự phát triển và thành công của công ty, của khách hàng, đối tác và mọi thành viên trong công ty. Hãy tập trung vào việc làm sao để trao đi giá trị tốt nhất cho những đối tượng đó thay vì tập trung vào số tiền kiếm được.

Nếu một người làm công việc quét đường, anh ta cần phải quét đường như Michelangelo vẽ tranh, như Beethoven soạn nhạc, hay như Shakespeare làm thơ. Anh ta cần phải quét đường thật tốt sao cho tất cả mọi người trên thiên đường hay dưới trần gian đều phải ngừng lại và nói, “Nơi đây có một người quét đường vĩ đại đã làm rất tốt công việc của mình”. (Dr. Martin Luther King JR)

Yếu tố thứ hai mình suy ra từ bản thân đó là không được dừng lại một công việc vì lý do thiếu kỹ năng hoặc khi chưa nhìn ra bài học lớn nào từ đó. Bởi vì kỹ năng hoàn toàn học được. Chỉ trừ khi bạn đã học rồi, luyện rồi mà vẫn không làm được hoặc thấy nó trái ngược với bản tính của mình. Lý do thứ hai là vì nếu bạn chưa học được bài học nào, khi nhảy sang công việc khác, bạn cũng sẽ gặp y chang vấn đề đó thôi.

Ví dụ ngày trước mình làm sales, mình rất cố gắng nhưng mình thấy mình không thể tham gia được nhiều sự kiện networking và tỏ ra là mình có phong cách hướng ngoại vì mình thấy nó đi ngược với bản tính hướng nội của mình. Khi hiểu ra như vậy mình mới dừng lại, trước đó mình vẫn rất nỗ lực học các kiến thức về sản phẩm, cách thức bán hàng và làm. Tuy nhiên không có nghĩa là mình không hợp với nghề sales, chỉ là mình không hợp với cách bán sản phẩm mà phải thể hiện mình là người có phong cách hướng ngoại quá. Bây giờ làm coach mình vẫn phải làm marketing và sales nhưng theo phong cách phù hợp với mình hơn.

Kết luận

Dù đã biết hay chưa biết tài năng của mình, bạn vẫn cần làm việc một cách đam mê. Hãy luôn giữ vững thái độ làm việc đó. Lúc ấy, tiền bạc, địa vị, danh tiếng, sự tự do sẽ đuổi theo bạn.

Tài liệu khuyên đọc

Sách Kỹ năng đi trước đam mê

Sách Nhà lãnh đạo không chức danh

Sách Đúng việc